Wandelen langs de Grebbelinie: deel 2 Scherpenzeel – Woudenberg

Geplaatst: april 3, 2010 in Uncategorized
Tags:, , , , ,

Zoals gezegd ben ik na mijn verkenning over het deel van de Grebbelinie tussen de Lambalgerbrug en de Broekerbrug teruggekeerd naar mijn uitgangspunt. In het tweede deel van dit verslag vervolg ik mijn wandeling over de hoofdweerstandslijn van de Grebbelinie, nu tussen de Lambalgerbrug (Scherpenzeel) en de Pothbrug (Woudenberg). Ter oriëntatie eerst een kaartje, overgenomen uit Grebbelinie 1940 van E.H. Brongers (2e druk 1971).

De aanval op de Grebbelinie, 13 mei 1940

Dit kaartje laat de Duitse aanval zien op 13 mei. In de ochtend moesten de voorposten rond Scherpenzeel het veld ruimen, en trokken de Duitse eenheden van het 366e regiment het brandende dorp binnen. Het plan om later op de dag de hoofdweerstandslijn te doorbreken faalde echter. De Nederlandse troepen op de Liniedijk, ondersteund door artillerie wisten de aanval af te slaan. Bij dit succes zal ook een rol gespeeld hebben dat, zoals bij Brongers te lezen is, de aanvaller niet goed op de hoogte was van de ligging van de Grebbelinie en een deel van de aanvallende troepen onder flankerend vuur kwam te liggen.
Op het kaartje zijn drie bruggen over het Valleikanaal te zien. De meest zuidelijk gelegen is de Broekerbrug. De middelste de Lambalgerbrug (foto), en de noordelijke de Pothbrug.

Tussen de Lambalgerbrug en de Pothbrug zijn drie stekelvarkens (S-kazematten), een veldleger kazemat en de restanten van een G-kazemat te vinden. Afgezien van deze boeiende stukjes beton is het ook vanuit perspectief van de natuurliefhebber een schitterende wandeling. Op deze doordeweekse dag in april 2009 ben ik slechts drie passanten tegengekomen; een dame met een hond, en twee vissende jongens. Op dit deel van de liniedijk is de begroeiing duidelijk minder in vergelijking met het stuk ten zuiden van de Lambalgerbrug. Het groen wordt dan ook door grazend vee binnen de perken gehouden. Dat vee is iets waar de wandelaar rekening mee moet houden, maar daarover later.

De eerste kazemat die je tegenkomt is van het type Szw voor frontaal vuur, of te wel een S-kazemat voor een zware mitrailleur, waarbij de drie schietgaten voor frontaal vuur zijn opgesteld.

Het toegangsluik stond open, dus ik heb even een blik binnen geworpen. En toen hoorde ik een gerommel achter me.

Dat er schapen op de liniedijk los rondlopen wist ik al. Ik had er echter geen rekening mee gehouden dat er ook paarden rond kunnen hollen. Het is wel iets om in het achterhoofd te houden als je hier gaat fotograferen, want de paarden kunnen er soms behoorlijk de vaart in zetten, en komen – zo bleek uit de hoefsporen – ook op de kleinste paadjes.
Vlak bij de SZw ligt een kazemat die door het veldleger zelf is ontworpen. Een nogal simpel ding, met een relatief grote toegang, en voorzien van een heel klein schietgat.

Hij was open, dus ik ben er in gekropen. Aldus kun je enig idee krijgen van hoe het hier in 1940 geweest moet zijn. Dit natuurlijk als je de sporen van hedendaagse gebruikers wegdenkt.

Het toenmalige schootsveld van deze kazemat wordt nu geblokkeerd door een grote boom.

Een beter idee hoe de verdedigers van de Grebbelinie de vijand hebben zien naderen (en het uitstekende zicht op de aanvallers), krijg je als je een paar stappen naar links maakt.

Hier trof ik ook een cirkelvormige verdieping in de dijk aan. Gezien op de vorm lijkt het erop dat dit een niet volledig volgegooide granaattrechter is.

De volgende kazemat, een “doodgewone” S3 (ooit bewapend met een lichte mitrailleur van het type m.20) ligt er erg fraai bij. Hij is zowel van achter als aan de voorzijde goed te bekijken en geeft aldus een goede indruk hoe de mitraileurkazematten in de liniedijk opgenomen waren. 80 centimeter beton moest de bemanning van drie man beschermen tegen vijandelijk vuur. Zoals de zwaar beschadigde kazematten langs de Maas tonen kon dit langdurige beschietingen met 88mm geschut echter niet doorstaan. Hier is dit geweld de soldaten echter bespaard gebleven.

Ook hier kun je naar binnen kijken. Vergelijk het interieur met die van de SZw hierboven.

Door via het schietgat naar binnen te kijken, zie je het weinig riante toegangsluik. Dit is volgens mij het standaard formaat. Zoals in mijn vorige posting gezegd, de stekelvarkens op het zuidelijke deel van de Liniedijk hebben een grotere toegang.

Ik vervolg mij weg. Verderop is een stuk van het loopgravenstelsel gereconstrueerd. Zo krijg je een goed idee van de totale inrichting van de linie, waar de kazematten maar een onderdeel van uitmaakten. Aan de voorzijde zien we de reconstructie van een opstelling voor een stuk pantser afweer geschut. De betonnen dekking aan de voorzijde is origineel.

Naast de gereconstrueerde loopgraaf en de PAG-opstelling is er een grenspaal van het ministerie van oorlog te zien.

Tenslotte de laatste S-kazemat op dit deel van de Liniedijk. De Gids van Rietberg geeft nog op dat ten noorden van deze S nog de restanten van een G-kazemat moeten liggen. Ik heb deze echter niet kunnen traceren.
Deze is aan de voorzijde zwaar beschadigd. Ik betwijfel echter of dit schade uit de mei-dagen is. Ik heb er althans in de literatuur niets over kunnen vinden. Ook het ontbreken van verdere schade op de voorzijde wijst erop dat dit niet het resultaat is geweest van een beschieting.


De nieuwsgierige schapen vragen zich af wat deze wandelaar met fototoestel in de zin heeft.

Het eindpunt van deze etappe, de Pothbrug, gelegen in de weg Woudenberg – Scherpenzeel. Hier ben ik op de bus naar Zeist gestapt. Een fraaie rit die voert door Austerlitz. Na deze lange dag ontbrak mij de tijd om ook nog een bezoek te brengen aan de Pyramide van Austerlitz. Dat reisdoel blijft nog op het programma.

In het volgende deel gaat de wandeling verder vanaf de Pothbrug naar Leusden, een traject waar de wandelaar niet alleen S3’en en B-kazematten tegenkomst, maar ook de Duitse bunkers van het zelfdzame type St703, en bij Leusden ook een S7 bezocht kan worden. Dit reisverslag zal na Pasen op dit blog verschijnen.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

w

Verbinden met %s