Post Tagged ‘spoorwegen’

In de vroege ochtend van 1 april vertrokken de Sprinter treinstellen 2945 en 2978 uit Rotterdam als de allerlaatste trein naar Hoek van Holland. Het betekent niet het einde van het railverkeer, want na de ombouw van de lijn neemt de RET metro de exploitatie over. Toch de afsluiting van een tijdperk. Nooit meer zullen ‘echte’ treinen over de Hoekse lijn sporen.

Een week eerder werd, onder massale belangstelling van treinpassagiers, omwonenden en spoorhobbyisten uit binnen- en buitenland, afscheid genomen met bijzondere ritten met museummaterieel.

Hoek van Holland Haven - Afscheid (20170326)
Een van extra treinen was het tweetje mat’46 van het Spoorwegmuseum, die hier vanuit diverse perspectieven en met behulp van diverse soorten digitale apparatuur op de foto wordt gezet. Deze foto voerde mij terug naar de late jaren 1970 en vroege jaren 1980 toen ik diverse malen met mijn vader naar de Hoek afreisde om ‘treinen te kijken’. Mat’46 ken ik op deze lijn alleen van de fietsentrein die begin jaren ’80 werd ingelegd, en met een vierje werd gereden. Na aankomt werd het treinstel door het rangeerlocje van de serie 600, met behulp van een koppelwagen, naar een bovenleidingloos spoor afgerangeerd.
Mijn eerste trein die ik op deze locatie, het doorgaande spoor naar Hoek van Holland Strand, zag (in 1976) was een gloednieuwe Sprinter (SGM serie 2001-2015). Een treinsteltype dat voor toenmalige begrippen vrijwel geruisloos over het spoor zoefde. Die geruisloosheid maakte ook zijn slachtoffers. Ik herinner mij in elk geval de dode vogel tussen het spoor, aangereden door zo’n aanzoevende Sprinter.

Hoek van Holland, 1302 (1976)//embedr.flickr.com/assets/client-code.js
Maar de grote attracties waarvoor je in die dagen naar Hoek van Holland ging, waren niet de Sprinters, maar natuurlijk de Internationale Treinen. Daar stond je dan te dromen bij verre bestemmingen als Kopenhagen, Berlijn en natuurlijk Moskou. Slechts één overstap scheidde Hoek van Holland van de wereldstad Peking (Bejing voor de huidige generatie).
Nu is het gedaan, en kunnen we nog slechts mijmeren over een glorieus spoorverleden, bij een foto van een stoere 1300 op de kop van een D-trein, wachtend op vertrek langs spoor 6, ergens in 1976.

20150221 Delft - laatste dag bovengronds spoor
Fotografen op scherp. De laatste uren van het oude station Delft. In de nacht van zaterdag 21 op zondag 22 februari wordt afscheid genomen. Een week later wordt de tunnel geopend en sporen we in het vervolg door de Delftse bodem.

Susteren 19890608

Rangeersein op het rangeerterrein Susteren.

Inmiddels behoort al enige tijd de (negentiende-eeuwse) klassieke beveiliging op het Nederlandse spoornet tot het verleden. Net zoals dit rangeerterrein zelf, overigens. Susteren, geopend in 1917, vervulde ooit een zeer belangrijke rol in het kolenvervoer per spoor. De klap kwam echter pas na de sluiting van de Limburgse mijnen, In de jaren ’80 van de vorige eeuw bleek dat het rangeren van goederentreinen geconcentreerd kon worden op drie emplacementen (Kijfhoek, Amersfoort en Venlo) en kon Susteren gemist worden. Ten tijde van het maken van deze foto was vrijwel alle activiteit tot een einde gekomen. Er kwamen toen alleen nog wat wagens voor onderhoud naar de aanwezige wagenwerkplaats. Deze sloot in 1999 zijn poort, waarna het terrein in een wildernis veranderde.

Spoorwegviaducten, luchtspoor, spoorwegbogen: de urbane spoorweg op zijn best.

“Le temps des Gares”, een fascinerende tentoonstelling die van 13 december 1978 tot 9 april 1979 in Parijs, in het Centre Pompidou, te zien was, en daarna ook naar Nederland kwam. De locatie van de tentoonstelling staat mij niet meer helder voor de geest. Ik meen dat het was in een gebouw van de TU Delft (toen nog Techinsche Hogeschool geheten). Ik koester de tentoonstellingscatalogus nog steeds.

Het boek staat vol met fascinerende foto’s. Wat op mij heel veel indruk heeft gemaakt is deze pagina met ondermeer een afbeelding van een verlaten station van de “Petite Ceinture”, en drie plaatjes van één van de oudste spoorwegstations ter wereld, het Liverpoolse Edge Hill. Die laatste plaatjes schetsen fraai de ontwikkeling van trots voorbeeld van negentiende eeuwse vooruitgang tot een ruïne met drie mysterieuze tunnel ingangen.
Wellicht is het bezoekje aan “Le Temps du Gares” de oorzaak ervan dat verroeste en overwoekerde rails zo’n aantrekkingskracht op mij uitoefenen. Zeker als ze in zo’n mooie ingraving liggen.

naschrift 15 augustus 2011: De expositie blijkt onder de naam “De wereld van het station” in diverse plaatsen in Nederland geweest te zijn.

Westerveld, originally uploaded by Museum van mijn Twintigste eeuw.

Naar aanleiding van mijn wandeltocht langs de spoorlijn naar IJmuiden zal ik in de komende dagen dieper ingaan op een aantal zaken langs de lijn.

Allereerst een blik vanaf het voormalige station Westerveld op de overweg en de wachterwoning. Tot een recente opknapbeurt van de woning was hierop nog duidelijk het cijfer 8 zichtbaar.

Voor mij is dit een speciaal plekje langs de lijn. Op 24 september 1983 was het namelijk ongeveer vanaf deze locatie, meer bepaald staande op het perron links dat ik mijn laatste dia schoot van treinstel 676. De kenners zullen direct weten dat dit een viertje mat. ’46 betrof. Dit was een van de treinen die op de laatste dag werden ingezet, tot groot plezier van de spoorwegliefhebbers.
Nadat het treinstel voor het laatst uit IJmuiden vertrok werd daarmee namelijk niet alleen het tijdperk van NS personenvervoer op de “vislijn” afgesloten, maar tevens was dit ook de laatste mat ’46 in de gewone dienst. Men kan het allemaal nog eens nalezen op http://www.railromantiek.nl/p-zw-ijmuiden.htm
Door de begroeing was het voor mij onmogelijk het zelfde camerastandpunt uit 1983 in te nemen.

Gelukkig biedt de beeldbank van het Noord-Hollands archief de gelegenheid om terug in de tijd te gaan. Ik zal in de komende postings hier nog ruim gebruik gaan maken van deze “tijdmachine”.


(klik op de foto voor een grotere afbeelding op de beeldbank)

Het zal opvallen dat het paadje dat links op de foto uit 2011 zichtbaar is, het midden tussen de twee sporen op de oude foto’s aangeeft.

Er valt nog op te merken dat de naam van dit stationnetje in de loop der jaren diverse malen is gewijzigd. Zo erg dat de site www.stationsweb.nl het ook niet volledig meer kan reconstrueren. Bij de opening van de HIJSM spoorlijn naar Uitgeest kreeg het de naam “Driehuis”. Vervolgens werd daar een verwijzing naar de nabij gelegen begraafplaats Westerveld aan toegevoegd. Geruime tijd heeft het “Driehuis-Westerveld” geheten, maar de laatste jaren van de NS exploitatie werd dat teruggebracht tot “Westerveld’. Hier zal hoogstwaarschijnlijk het feit mee samenhangen dat op de in 1957 geopende lijn via de Velsertunnel het (nog steeds bestaande) station Driehuis werd geopend.
Ten tijde van de exploitatie van de IJmuidense lijn door Lovers werd het weer “Driehuis-Westerveld”.

Bij de volgende bijdrage gaan weer een stukje terug. Namelijk naar de spoorversperring die hier door de bezetter in het kader van de verdediging van de Festung IJmuiden is aangelegd. Heaas voor de liefhebbers van de Atlantikwall niets meer van terug te vinden. Maar gelukkig hebben we (lucht)foto’s.

Gisteren moest ik naar Eindhoven, en daar stonden zij nog: twee treinstellen Plan V, oftewel mat ’64. Gereed voor vertrek als stoptrein met eindbestemming Weet.
Naar verwachting valt dit jaar het doek voor dit materieeltype. In zekere zin het treintje uit mijn jeugdjaren. Er waren er zoveel dat bij wijze van spreken elke stoptrein met dit materieel gereden werd. Toen ik heel klein was, een jaar of drie, had ik ook een speciale naam voor dit (gele) treinstel. De “Gele Proet”. Hoe ik op dat naampje kwam is niet meer op te helderen. Wij woonden toen (tot 1969) in Voorburg, langs de Hofpleinlijn. De op 11 januari 1968 afgeleverde 431 was het eerste treinstel in de nieuwe huisstijl. Ongetwijfeld maakte die gele verschijning tussen het dagelijkse groene materieel een enorme indruk op mij. Opgemerkt kan nog worden dat de ritjes van de 431 en zijn gele collega’s op de Hofpleinlijn te maken zullen hebben met ritjes van en naar de lijnwerkplaats Leidschendam. De nieuwste gele treinstellen Plan V werden namelijk vanaf mei 1968 ingezet op de lijn Leiden – Utrecht.
Erg interessant heb ik Plan V nooit gevonden. Zoals gezegd, het waren er te veel. Maar na ruim 40 jaar is de tijd gekomen om afscheid te nemen. Daaaag Gele Proet….